Niniejszy tom serii Biblioteka Teologii Fundamentalnej w zbiorze artykułów prezentuje zagadnienie kluczowe dla chrześcijaństwa w dialogu z otaczającym światem. Jego ambicją jest podjąć – z pewnością fragmentarycznie, ale z dotknięciem aktualnych problemów – stare pytanie o wiarygodność Chrystusa i Jego Kościoła w naszej współczesności.

Dziś pytanie o to, co zasługuje na wiarę, domaga się uprzedniego wyjaśnienia także samego pojęcia wiary jako aktu. Czym jest akt przyjęcia za prawdę twierdzeń nieoczywistych? Jaki jest związek tak rozumianego aktu uwierzenia z wiarą, jaką darzymy osobę? Kiedy osoba staje się godna wiary? Wreszcie – jak przekłada się to ludzkie doświadczenie na specyficzną relację uwierzenia i zawierzenia (powierzenia siebie) Bogu? Czy jest to akt indywidualny, czy także wspólnotowy? Czym jest wiara Kościoła?

Wydawało się słuszne, aby zanim zagadnienia te zostaną przedstawione w kontekście początku XXI wieku, przypomnieć po stu latach – tytułem wprowadzenia – jednego z klasyków uzasadniania wiarygodności katolicyzmu, świeckiego apologetę, który w niepowtarzalny sposób zmierzył się z tym problemem w ojczystej Anglii u progu „długiego XX wieku”. Powrót do Gilberta K. Chestertona i jego Ortodoksji z 1908 roku ma między innymi tę wartość, że pokazuje, ile z dzisiejszych problemów apologetycznych tkwi korzeniami w jego epoce i zostało już wtedy zauważone i podjęte.

Artykuły składające się na publikację zostały uszeregowane według tematyki, jaką poruszają. Na początku umieszczono te, które prezentują rozumienie pojęcia „wiarygodność” w dzisiejszej teologii. Dalszy podział dokonany został według znanego i uznanego w teologii co najmniej od czasów II Soboru Watykańskiego klucza odniesień ad intra – wewnątrz i ad extra – na zewnątrz samego Kościoła. W tekstach pierwszej grupy jest po ruszana, z różnych perspektyw, zasadniczo jedna kwestia: kryterium, jakie dla Kościoła szukającego własnej ortodoksji i ortopraksji stanowi sensus fidelium – „zmysł wiary” ludu Bożego. Jak go rozumieć? Jak rozumiano go w przeszłości? Czy i jak przywoływano go w praktyce kościelnej?

Drugą grupę stanowią artykuły poruszające kwestie podnoszone przez świat nauk przyrodniczych, często za pośrednictwem filozofii czy wręcz ideologii określanej jako „nowy ateizm”, dotyczące sensowności wiary w Boga w ogóle, zwłaszcza w takiej formie, w jakiej zdają się przedstawiać Go chrześcijanie. Szczególną uwagę w tym względzie zwracają osiągnięcia neurobiologii i ich filozoficzne wykorzystanie do zanegowania ludzkiej wolności, którym w tomie poświęcono sporo miejsca.

ks. prof. dr hab. Łukasz Kamykowski